Autyzm (ASD) u dorosłych – kiedy przez całe życie czujesz, że jesteś „inny”
Czy to może dotyczyć Ciebie?
Być może od zawsze miałeś poczucie, że świat funkcjonuje według zasad, które dla innych wydają się oczywiste, a dla Ciebie są trudne do zrozumienia.
Może często słyszałeś, że jesteś zbyt dosłowny, zbyt szczery, zbyt wrażliwy lub zbyt wycofany.
Być może po spotkaniach z ludźmi czujesz ogromne zmęczenie, potrzebujesz długiego czasu, aby odzyskać energię, a codzienne bodźce – hałas, światło, zapachy czy tłum – bywają przytłaczające.
Wiele dorosłych osób przez lata nie wie, że ich doświadczenia mogą mieć związek z autyzmem. Zamiast tego próbują dopasować się do otoczenia, często ogromnym kosztem psychicznym.
Coraz więcej osób otrzymuje diagnozę dopiero w dorosłości. Dla wielu z nich jest to moment ulgi i lepszego zrozumienia siebie.
Autyzm u dorosłych wygląda inaczej, niż wiele osób sobie wyobraża.
Jeszcze do niedawna autyzm kojarzony był głównie z dziećmi mającymi trudności w komunikacji. Obecnie wiemy, że spektrum autyzmu jest bardzo szerokie.
Wiele osób kończy studia, pracuje zawodowo, zakłada rodziny i prowadzi aktywne życie, jednocześnie każdego dnia mierząc się z trudnościami, których otoczenie często nie dostrzega.
Autyzm nie jest chorobą. Jest odmiennym sposobem funkcjonowania układu nerwowego.
Nie oznacza mniejszej inteligencji ani mniejszych możliwości, oznacza natomiast, że sposób odbierania świata, przetwarzania informacji i budowania relacji może wyglądać inaczej niż u większości osób.
Jakie trudności najczęściej zgłaszają dorośli pacjenci?
Każda osoba jest inna, jednak często pojawiają się:
- poczucie bycia „innym” od dzieciństwa
- trudność w odczytywaniu niepisanych zasad społecznych
- zmęczenie po kontaktach z ludźmi
- konieczność „udawania”, aby dopasować się do otoczenia
- przeciążenie bodźcami
- silna potrzeba przewidywalności
- trudność ze zmianami planów
- głębokie zainteresowania wybranymi tematami
- problemy z rozumieniem własnych emocji
- trudności w budowaniu relacji
Nie każda osoba doświadcza wszystkich tych trudności.
Spektrum autyzmu jest właśnie spektrum – u każdego wygląda nieco inaczej.
Maskowanie – dlaczego wiele osób pozostaje niezdiagnozowanych?
Bardzo często kobiety przez wiele lat uczą się dostosowywać do oczekiwań otoczenia.
- Obserwują innych
- Naśladują zachowania
- Ćwiczą rozmowy
- Przygotowują gotowe scenariusze
- Ukrywają zmęczenie
Na zewnątrz często wydają się doskonale funkcjonować.
Jednak ogromna ilość energii jest wykorzystywana na ciągłe kontrolowanie siebie.
To zjawisko nazywamy maskowaniem.
Maskowanie pomaga odnaleźć się w świecie, ale jednocześnie zwiększa ryzyko przewlekłego zmęczenia, lęku, depresji czy wypalenia.
Autyzm i ADHD – dlaczego często występują razem?
Coraz więcej badań pokazuje, że u części osób współwystępują cechy ADHD i autyzmu.
Może to oznaczać jednoczesne występowanie:
- potrzeby rutyny i jednoczesnego chaosu organizacyjnego
- dużej impulsywności oraz trudności ze zmianami
- nadmiaru pomysłów i przeciążenia bodźcami
- trudności społecznych oraz intensywnej potrzeby bliskich relacji
Takie współwystępowanie określa się czasem jako AuDHD.
W praktyce oznacza to, że terapia powinna uwzględniać oba sposoby funkcjonowania, zamiast koncentrować się wyłącznie na jednej diagnozie.
Jak wygląda konsultacja?
Podczas pierwszych spotkań przede wszystkim poznaję Twoją historię.
Rozmawiamy o dzieciństwie, edukacji, relacjach, pracy zawodowej oraz codziennym funkcjonowaniu.
Jeżeli pojawia się podejrzenie spektrum autyzmu, wspólnie omawiamy możliwości dalszej diagnostyki.
Często sama możliwość nazwania własnych doświadczeń przynosi ogromną ulgę.
Jak wygląda terapia?
Terapia osób w spektrum autyzmu nie polega na „uczeniu normalności”.
Nie próbuję zmieniać tego, kim jesteś, bo nikt nie powinien tego robić.
Celem terapii jest lepsze rozumienie własnego sposobu funkcjonowania i znalezienie rozwiązań, które poprawią jakość życia.
Podczas terapii możemy pracować nad:
- lepszym rozpoznawaniem emocji
- zmniejszaniem przeciążenia
- budowaniem satysfakcjonujących relacji
- stawianiem granic
- radzeniem sobie z lękiem
- akceptacją własnej neuroróżnorodności
- organizacją codziennego życia
- zmniejszeniem samokrytyki
Pracuję przede wszystkim w nurcie poznawczo-behawioralnym, dostosowując sposób pracy do indywidualnych potrzeb każdej osoby.
Czy diagnoza w dorosłości ma sens?
Wiele osób zadaje sobie to pytanie.
Odpowiedź brzmi: tak.
Diagnoza nie zmienia przeszłości.
Może jednak pomóc lepiej zrozumieć siebie i spojrzeć z większą życzliwością na własne doświadczenia.
Dla wielu osób jest początkiem budowania życia bardziej zgodnego z własnymi potrzebami, a nie wyłącznie z oczekiwaniami otoczenia.
Dlaczego Vers Soi?
W Vers Soi patrzę przede wszystkim na człowieka, a nie na diagnozę.
Autyzm nie definiuje Ciebie jako osoby.
Jest jednym z elementów Twojego sposobu funkcjonowania.
Moim celem jest stworzenie bezpiecznej przestrzeni, w której możesz lepiej poznać siebie, zrozumieć swoje potrzeby i odnaleźć rozwiązania, które będą odpowiadały właśnie Tobie.
Wierzę, że terapia nie polega na dopasowywaniu człowieka do świata za wszelką cenę.
Często polega na znalezieniu sposobu, aby świat lepiej pasował do człowieka.
Jeżeli zastanawiasz się, czy Twoje doświadczenia mogą mieć związek ze spektrum autyzmu lub już posiadasz diagnozę i szukasz terapeuty, który rozumie neuroróżnorodność, zapraszam do kontaktu.
Pierwsza konsultacja to spokojna rozmowa, podczas której wspólnie przyjrzymy się Twojej historii i zastanowimy się, jaka forma wsparcia będzie dla Ciebie najbardziej odpowiednia.
Vers Soi – ku sobie, z odwagą i uważnością.